Montaż okien i drzwi w domu z bali wymaga innych rozwiązań niż w budynku murowanym. Powodem są naturalne zmiany wymiarów drewna, które zachodzą pod wpływem wilgotności i obciążeń. Jeśli wykonawca zamocuje stolarkę bez uwzględnienia tych zmian, po pewnym czasie mogą pojawić się problemy z otwieraniem skrzydeł, szczelnością, a nawet odkształceniem ram.
Dlaczego ściany z bali zmieniają swoją wysokość?
Drewno reaguje na zmiany wilgotności otoczenia. Gdy oddaje wilgoć, kurczy się, a gdy ją pochłania, zwiększa swoje wymiary. W domach z poziomo układanych bali szczególne znaczenie ma skurcz drewna w poprzek włókien. Poszczególne bale zmniejszają swoją wysokość, a ich połączenia stopniowo dopasowują się do obciążeń.
Proces ten nazywamy osiadaniem konstrukcji. W zależności od rodzaju drewna, jego wilgotności początkowej oraz technologii wykonania ściany mogą obniżyć się nawet o kilka centymetrów. Największe zmiany zazwyczaj występują w początkowym okresie użytkowania budynku.
W budynkach murowanych nie występuje porównywalne osiadanie wynikające ze skurczu materiału ściennego. Dlatego wykonawcy mogą stosować rozwiązania montażowe, które sztywno łączą ościeżnice z otworami.
Jak zabezpieczyć okna przed naciskiem osiadających bali?
Podstawowym rozwiązaniem jest zastosowanie specjalnej konstrukcji montażowej, nazywanej obudową ślizgową lub ramą osadczą. Pozwala ona utrzymać okno w odpowiednim położeniu, a jednocześnie umożliwia pionowe przemieszczanie się bali.
Wykonawca przygotowuje w bocznych powierzchniach otworu odpowiednie prowadnice, które stabilizują ścianę, ale nie blokują jej osiadania. Do tak przygotowanej konstrukcji mocuje ościeżnicę okna.
Projektując domy z bala, trzeba przewidzieć również odpowiednią przestrzeń ponad ramą montażową. Bez niej obniżające się bale mogłyby zacząć naciskać na górną część okna.
Jak duża powinna być szczelina nad oknem lub drzwiami?
Wielkość szczeliny osiadania zależy przede wszystkim od wysokości konstrukcji drewnianej znajdującej się ponad otworem, rodzaju bali oraz przewidywanego skurczu drewna. Inne wymagania będzie miał budynek z bali litych o stosunkowo wysokiej wilgotności, a inne dom z bali klejonych i wysuszonych.
Nie należy przyjmować jednej uniwersalnej wartości dla wszystkich konstrukcji. Projektant powinien obliczyć spodziewane przemieszczenia i uwzględnić je w dokumentacji.
Szczelinę wypełnia się materiałem, który może ulegać ściskaniu bez przenoszenia nadmiernego nacisku na ościeżnicę. Sztywne wypełnienie mogłoby zablokować osiadanie ściany i doprowadzić do uszkodzeń.
Dlaczego tradycyjne uszczelnienie może powodować problemy?
Połączenie okna ze ścianą musi chronić wnętrze przed wilgocią, wiatrem i utratą ciepła. Jednocześnie nie może ograniczać naturalnych przemieszczeń konstrukcji.
W domach murowanych wykonawcy często wykorzystują piany montażowe oraz taśmy uszczelniające. W budynku z bali trzeba odpowiednio dobrać te materiały i sposób ich zastosowania. Szczególnie ważne jest zachowanie możliwości ściskania wypełnienia ponad ramą osadczą.
Nieprawidłowy montaż może prowadzić do:
- odkształcenia ościeżnic pod naciskiem osiadających bali,
- trudności z zamykaniem okien i drzwi,
- powstawania nieszczelności wokół stolarki,
- pękania materiałów wykończeniowych przy otworach,
- przedostawania się wody opadowej do połączeń konstrukcyjnych.
Obróbki zewnętrzne powinny odprowadzać wodę poza powierzchnię ściany. Listwy maskujące muszą natomiast pozwalać na przemieszczanie się bali względem ramy okiennej.
Co trzeba ustalić przed zamówieniem stolarki?
W domu z bali wymiary okien i drzwi należy uzgodnić z wykonawcą konstrukcji drewnianej jeszcze przed przygotowaniem otworów. Szczególnej uwagi wymagają duże przeszklenia, drzwi tarasowe oraz wejściowe.
Trzeba określić wysokość szczeliny osiadania, sposób wykonania prowadnic ślizgowych i miejsce mocowania ram. Przy drzwiach należy również przewidzieć odpowiednie rozwiązanie progu, aby przemieszczenia ściany nie utrudniały otwierania skrzydła.
Nie można też zapominać o późniejszej eksploatacji. W pierwszych latach użytkowania warto kontrolować stan uszczelnień, odstępy nad ościeżnicami oraz swobodę otwierania stolarki. Pozwala to wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości.
Prawidłowy montaż wymaga uwzględnienia konstrukcji całego budynku
Okna i drzwi w domu z bali muszą zachować stabilne położenie mimo naturalnego osiadania drewnianych ścian. Dlatego sposób ich mocowania powinien wynikać z projektu konstrukcyjnego, a nie wyłącznie z zaleceń producenta stolarki.
Jeśli planujesz budowę domu drewnianego, zapoznaj się z ofertą DachStol. Firma specjalizuje się m.in. w budowie domów z bali oraz precyzyjnej obróbce drewna, co pozwala uwzględnić wymagania konstrukcyjne już podczas przygotowywania poszczególnych części budynku.